Projekt – Park dla ludzi, ludzie dla Parku

Projekt "Park dla ludzi – ludzie dla Parku" jest realizowany przez Stowarzyszenie na Rzecz Wybrzeża dzięki wsparciu udzielonemu przez Islandię, Liechteinstein i Norwegię poprzez dofinansowanie ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego, a także ze środków Rzeczpospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych. Tytułowy "Park" to Park Natury Zalewu Szczecińskiego (okolice Czarnocina) otwarty w październiku 2005 roku dzięki inicjatywie Stowarzyszenia na Rzecz Wybrzeża w wyniku realizacji polsko-holenderskiego projektu "Odra Delta Natura Park". A "ludzie" to: zarówno autorzy i realizatorzy projektu – członkowie Stowarzyszenia na Rzecz Wybrzeża, jak i adresaci tych działań – goście odwiedzający Park, którymi są nie tylko mieszkańcy gminy Stepnica, nie tylko turyści poszukujący miejsc odpoczynku i rekreacji, ale także zamiłowani przyrodnicy, obserwatorzy ptaków, fotograficy natury, zarówno profesjonaliści, jak i amatorzy przyjeżdżający tu z różnych stron Polski i Europy.

Projekt "Park dla ludzi, ludzie dla Parku" "wystartował" w 2009 roku. Zakończy się w grudniu 2010 roku. Autorami i koordynatorami projektu są Małgorzata Torbé i Grzegorz Torbé.

Działania w ramach projektu są różnorodne i dotyczą ochrony przyrody, edukacji przyrodniczej i ekologicznej, poprawy infrastruktury Parku, współpracy ze społecznościami lokalnymi.

Czym już możemy się pochwalić?

Po kilku miesiącach nieobecności, w ostatnich dniach czerwca w krajobrazie Parku, na wybrzeżu Zalewu Szczecińskiego znowu pojawiła się wieża widokowa, stoi dokładnie w miejscu starej, zdemontowanej zimą.

Nowa zwana "Rudą" zaprojektowana została przez mgr inż. Kazimierza Prajsnera, a wykonana przez firmę "Konsart" sp. z o.o. rękami trzech wspaniałych: Marka Mikuły, Piotra Kozłowskiego, Roberta Karszewicza.

Na wieży znajduje się jedna z dwudziestu zaplanowanych w projekcie dla Parku tablic edukacyjnych informująca o historii Zalewu Szczecińskiego. Ale najciekawszy jest oczywiście widok… Z wysokości 14 m można, bowiem obserwować szeroką panoramę Zalewu Szczecińskiego: Wzgórze Wisielców, wysokie klifowe brzegi, żeglarską przystań w Trzebieży, pływające łodzie, jachty i statki. Zaopatrzeni w lornetki miłośnicy przyrody mają szansę "podglądania" życia ptaków związanych z wodą.

Tuż przy wejściu na teren Parku Natury Zalewu Szczecińskiego powstała ekspozycja przyrodniczo-rekreacyjna. To miejsce łączy funkcje edukacyjne i rekreacyjne. Nasadzone rodzime gatunki roślin "komponują się" z naturalnym otoczeniem, tablice informują o ptakach i roślinach tu występujących, a ławki przy ścieżce w otoczeniu zieleni zachęcają do wypoczynku.

W trzeciej dekadzie czerwca odbyły się warsztaty przyrodnicze dla dzieci i młodzieży z Czarnocina zatytułowane "Od laika do przewodnika". Jednym z tematów było odtworzenie historii Zalewu Szczecińskiego, przewodnikiem i animatorem był Kazimierz Olszanowski pracujący na co dzień w Rezerwacie Świdwie.

W ramach projektu "Park dla ludzi – ludzie dla Parku" w maju 2009 roku wykonano nowe ogrodzenia miejsc wypasu koników polskich i krów rasy Scottish Higland, tak aby umożliwić bezpieczną obserwację tych zwierząt, które stały się niewątpliwą atrakcją turystyczną oraz elementem edukacji przyrodniczej i ekologicznej.

Na żerdziach przysiadają ptaki charakterystyczne dla łąk, pastwisk oraz zakrzaczeń i zadrzewień, takie jak: pliszki, trznadle, pokląskwy, gąsiorki.

Na terenie Parku Natury Zalewu Szczecińskiego wzdłuż głównej trasy pojawiają się kolejne tablice edukacyjne informujące o walorach przyrodniczych i ich ochronie na terenie tego fragmentu wybrzeża Zalewu Szczecińskiego.

W sierpniu 2009 roku odbyła się druga edycja "Warsztatów przyrodniczych" dla dzieci i młodzieży z Czarnocina realizowanych w ramach projektu "Park dla ludzi – ludzie dla Parku". Przewodnikiem i gawędziarzem był po raz kolejny pan Kazimierz Olszanowski, a tematem zajęć terenowych ptaki – Małe i duże, łąkowe i wodne, roślinożerne i drapieżne.

Obserwowaliśmy, więc ruchliwe pliszki szare i trznadle, spacerujące po łące czaple siwe, polującego myszołowa, słuchaliśmy kapturki odzywającej się wśród zakrzaczeń.

wieża

Ale patrzyliśmy nie tylko w górę… Okrycie ziemnego gniazda trzmieli wywołało temat kolejnej opowieści, której ptasim bohaterem był trzmielojad.

Nieoczekiwanie na naszej drodze pojawił się jastrząb.

Dotarliśmy także do starego powalonego drzewa, które okazało się niezwykle ciekawym miejscem. Znajdujące się w pobliżu wody i wodnego szuwaru trzcinowego zostało wybrane przez kuny na stół biesiadny, o czym świadczyły resztki po uczcie w postaci pustych, wyjedzonych w charakterystyczny sposób, skorup jaj łysek i innych ptaków wodnych oraz pozostawione odchody.

Był tu także niedawno zaskroniec… Część pnia wystawiona przez większą część dnia na działanie promieni słonecznych, a więc sucha i ciepła (jak to lubią gady), także odpowiednio szorstka sprzyjała zmianie "wężowej skóry". Odszedł czy też odpełzł stąd zostawiając przezroczystą wylinkę.

Ponieważ sierpień to czas tworzenia owoców i nasion opowiadaliśmy o ich wędrówkach: w jaki sposób i jak daleko mogą się przenosić.

Platformy lęgowe dla rybitwy czarnej

Ideą projektu "Park dla ludzi – ludzie dla Parku" jest z jednej strony prowadzenie działań na rzecz propagowania wiedzy przyrodniczej i podnoszenia poziomu świadomości ekologicznej ludzi odwiedzających Park oraz żyjących w jego pobliżu, z drugiej zaś aktywna ochrona samej przyrody. To hasło przełożyliśmy w naszym projekcie na konkretne działania. Zgodnie z sugestiami ornitologów postanowiliśmy pomóc rybitwie czarnej, gatunkowi tyleż cennemu co zagrożonemu w Europie z racji zmniejszania się liczebności populacji.

To dla niej wykonano w ramach projektu 10 platform lęgowych, które posadowione w Zatoce Skoszewskiej stanowić mają sztuczne miejsca lęgowe. Akcja przewiezienia łodzią i zamocowania przygotowanych wcześniej platform została przeprowadzona 4 maja 2010 roku dzięki pomocy strażaków z Ochotniczej Straży Pożarnej w Czarnocinie.

Wybór miejsca nie był przypadkowy, ponieważ Zatoka Skoszewska idealnie spełnia wymagania siedliskowe rybitwy czarnej: występuje tu roślinność wodna w postaci grzybieni białych i grążeli żółtych, falowanie wody jest niewielkie, teren bagnisty. W takich właśnie miejscach rybitwa czarna zakłada gniazda. Również obfitość pokarmu w postaci drobnych bezkręgowców, zwłaszcza owadów wodnych i ich larw: much, ważek, jętek sprzyja osiedlaniu się tego gatunku w tym miejscu. Mamy więc nadzieję na sukces ekologiczny. Oto fotograficzna relacja z akcji umieszczenia platform na wodach Zatoki Skoszewskiej z udziałem strażaków z Czarnocina.

Warsztaty dla osób zajmujących się turystyką

Warsztaty "Turystyka z przyrodą w tle" odbyły się 24 maja 2010 roku. Uczestniczyły w nich osoby zajmujące się organizowaniem turystyki w gminie Stepnica: Małgorzata Ratzesberger (Pensjonat "Laguna"), Jerzy Runiewicz (kwatera prywatna), Maria i Ola Szczeblewskie (jazda konna i hipoterapia), Zenona i Marek Zdzieszyńscy (Dworek "Ostęp"), Mieczysław Kopiecki (organizator wypraw kutrem rybackim po Zalewie Szczecińskim w celu obserwacji bielików), Bartosz Cyniak (Restauracja "Tawerna" i pole campingowe), Artur Furdyna (Stowarzyszenie Miłośników Gowienicy). Na zaproszenie do udziału w warsztatach odpowiedziały także władze gminy (wzięła w nich udział Beata Rogalska – Sekretarz Gminy Stepnica) oraz osoby zajmujące się opracowywaniem strategii turystycznej.

Celem warsztatów było przedstawienie wartości przyrodniczych gminy Stepnica, możliwości realizowania tzw. turystyki kwalifikowanej, zainspirowanie do nowych pomysłów, promowanie swojego wizerunku jako organizatora turystyki.

Warsztaty składały się z części teoretycznej, w której przedstawiono 3 prezentacje multimedialne: o projekcie "Park dla ludzi ludzie dla Parku", o walorach przyrodniczych Zalewu Szczecińskiego i turystyce na obszarach włączonych do sieci NATURA 2000. Następnie organizatorzy wraz z uczestnikami udali się do gospodarstwa agroturystycznego Państwa Zdzieszyńskich, gdzie mieli okazję poznać funkcjonowanie tego rodzaju obiektu turystycznego. Wspólna wyprawa do Parku Natury Zalewu Szczecińskiego była przykładem organizacji wycieczki dla gości odwiedzających gminę.

Młodzieżowe warsztaty przyrodnicze w Plöwen

Kolejna edycja przyrodniczych warsztatów zatytułowanych "Od laika do przewodnika" organizowanych przez Stowarzyszenie na Rzecz Wybrzeża w ramach projektu "Park dla ludzi ludzie dla Parku" odbyła się w niemieckim Ośrodku Spotkań Młodzieżowych w Plöwen w pierwszym tygodniu lipca.

Uczestnikami pięciodniowych warsztatów byli młodzi mieszkańcy Czarnocina, którzy brali już udział w polskich warsztatach przyrodniczych. Tym razem mieli okazję poznać fragment niemieckiego Parku Natury Zalewu Szczecińskiego.

Zajęcia w plenerze prowadzone przez niemieckiego edukatora były okazją do obserwowania unikatowej przyrody, cennych gatunków i siedlisk (łąki, las, jezioro) na obszarze włączonym do Europejskiej Sieci Natura 2000.

Również prace kameralne w ośrodku edukacji przyrodniczej i ekologicznej okazały się ciekawym doświadczeniem. Wyrób kolorowego pachnącego mydła na bazie naturalnych składników, oraz wypalanie w drewnie pod okiem niemieckich instruktorów były doskonałą zabawą edukacyjną.

Walor poznawczy i rekreacyjny miała także wizyta w szkole w Löcnitz. Podczas festynu młodzież polska po raz pierwszy dowiedziała się o działalności organizacji THW Technisches Hilfswerk, której celem jest niesienie wszechstronnej pomocy ratowniczej podczas wypadków, katastrof i klęsk żywiołowych na całym świecie. Specjalistycznie wyposażony samochód był przedmiotem szczególnego zainteresowania podobnie jak demonstracje gaszenia pożaru i wydobywania ofiar z samochodu, który uległ wypadkowi. Było to tym ciekawsze, że nasza młodzież bierze udział w zawodach organizowanych przez Ochotniczą Straż Pożarną z Czarnocina.

O historii regionu dowiedzieliśmy się podczas zwiedzania zamku w Löcnitz

Pieczenie chleba zintegrowało nas podwójnie: przy pracy i podwieczorku.

Był także czas na zabawę: grę w piłkę, bilard i pływanie w jeziorze.

Na zakończenie warsztatów otrzymaliśmy od niemieckich edukatorów materiały edukacyjne elementy ptasich budek do złożenia i umieszczenia na terenie naszego Parku Natury Zalewu Szczecińskiego oraz materiały edukacyjne.

Warsztaty rękodzielnicze dla osób zamieszkujących okolice Parku Natury Zalewu Szczecińskiego

Warsztaty rękodzielnicze – sianoploty

Kiedy nastaną długie jesienne wieczory, czas sprzyjający zajęciom domowym warto powrócić do pomysłów, które zrodziły się podczas letnich warsztatów rękodzielniczych zorganizowanych w ramach projektu "Park dla ludzi – ludzie dla Parku". Bowiem w ostatnią sobotę lipca mieszkanki Czarnocina i Kopic zostały zaproszone przez koordynatora projektu na spotkanie warsztatowe z instruktorem panią Zuzanną Sikorą, która od wielu lat zajmuje się wyrobem sianoplotów oraz ceramiki i chętnie dzieli się swoją wiedzą, a także umiejętnościami zachęcając swoich uczniów do naśladownictwa i nowych poszukiwań. Na swoim przykładzie dowodzi, że dzięki pasji i determinacji hobby może stać się nie tylko przyjemnością, ale sposobem na życie, czy chociażby sposobem podratowania rodzinnego budżetu.

Nasze warsztaty stały się okazją do spotkania pań i panienek, reprezentantek trzech pokoleń. Tu pod niewykończoną jeszcze wiatą, ale pod czujnym okiem pani instruktor Zuzanny Sikory powstawały wesołe kury i zadziorne koguty z siana – po prostu sianoploty.

Pani Zuzanna dzieląc się własnym doświadczeniem pokazywała, jak wykorzystać, to czego wokół jest pod dostatkiem, czym obdarowuje nas natura. A więc, można było dowiedzieć się jak z roślin, komponując różne ich części wyczarować zwierzaki, anioły i ludzi, jak sianoplotami ozdobić wnętrze domu, czy ogrodu zastępując chociażby kiczowate krasnale. Być może w przyszłości, kontynuując ideę projektu "Park dla ludzi – ludzie dla Parku" powstaną takie właśnie produkty lokalne – sianoploty unikatowe związane ze specyfiką naszego obszaru. Ale to zależy już tylko od chęci oraz inwencji uczestniczek warsztatów…

Warsztaty rękodzielnicze "Ceramika z motywem roślinnym"

W pierwszą sobotę sierpnia wraz z grupą osób zainteresowanych wyrobem ceramiki gościliśmy w świetlicy w Czarnocinie. Tym razem Pani Zuzanna Sikora przywiozła glinę, koło garncarskie i całą swoją wiedzę o tym co i jak ulepić. Demonstrując technikę pracy z gliną zarówno na kole, jak i metodą wałeczkową opowiedziała o tajnikach tej twórczości. A potem…

Potem powstawały misy, miseczki, kubki. Pomysłów i zapału nie brakowało. Znów w wielopokoleniowym damskim towarzystwie było wesoło. Była także okazja do wymiany doświadczeń w realizowaniu najróżniejszych projektów, ponieważ Pani Zuzanna Sikora jest jednocześnie sołtysem wsi Stawno i opowiedziała tym razem o tym co wydarzyło się w jej wsi w ostatnich latach.

Dostrzegalnie ornitologiczne

W sierpniu na obszarze Parku Natury Zalewu Szczecińskiego postawiliśmy dostrzegalnie ornitologiczne, które umożliwiają obserwacje i fotografowanie zwierząt z ukrycia. Lokalizacja jednej z dostrzegalni na pastwisku pozwala "podglądać" życie koników polskich, a wiosną czajek, krwawodziobów, wędrujących stad gęsi oraz żerujących żurawi.

Drugie miejsce jest równie ciekawe, tuż przy kanale otoczonym trzcinowiskiem z widokiem na Rezerwat Czarnocin i łąki. Tu z kolei można podpatrywać ptaki wodne oraz gatunki charakterystyczne dla szuwaru trzcinowego. Jesienią niewątpliwą atrakcją jest obserwacja jeleni. Polujące lisy, bieliki i kruki oraz buchtujące dziki są atrakcją przez cały rok.

Promocja projektu "Park dla ludzi – ludzie dla Parku"

Działania promocyjne projektu, to oprócz cyklicznych informacji w Polskim Radiu Szczecin wydanie przewodnika po Parku zatytułowanego po prostu " Park Natury Zalewu Szczecińskiego". Tekst w trzech wersjach językowych opowiada o projekcie, o Stowarzyszeniu, a także odpowiada na zasadnicze pytanie: dlaczego warto odwiedzić Park? Zawiera informacje o florze i faunie, pastwiskach i łąkach, zachęca do aktywnego i refleksyjnego spędzania czasu w otoczeniu dzikiej przyrody. Około 90 zamieszczonych w przewodniku fotografii stanowi ilustrację walorów przyrodniczych Parku. Czytelnik znajdzie tu krajobrazy ze wszystkich pór roku, portrety ptaków i roślin oraz wielkich roślinożerców: koników polskich i krówy rasy Scottish Highland.

Film o Parku…

W ramach działań promocyjnych aktualnie dobiega końca realizacja ostatniego działania projektu "Park dla ludzi- ludzie dla Parku". Powstaje film o Parku, o ludziach i projekcie.

Zdjęcia do filmu powstawały w ciągu minionego roku. Kamera podglądała wielkich roślinożerców czyli pasące się koniki polskie, krowy rasy Scottish Highland. Jak widać zwierzęta "grały" chętnie wykazując jednocześnie wielkie zainteresowanie ekipą filmową. Zarejestrowane zostały wydarzenia związane z projektem, a także z codzienną działalnością Stowarzyszenia na Rzecz Wybrzeża nad Zalewem Szczecińskim oraz piękno przyrody wraz z unikatowymi elementami flory i fauny i specyfiką krajobrazów.

Sad tradycyjnych odmian drzew owocowych

Na terenie dzisiejszego Parku Natury Zalewu Szczecińskiego wśród łąk i pastwisk jest kilka takich miejsc, gdzie niegdyś znajdowały się siedziby ludzkie ? domostwa z budynkami mieszkalnymi i inwentarskimi. Dziś o ich istnieniu świadczą pozostałości pokrytych mchem fundamentów oraz specyficzna roślinność, między innymi stare drzewa owocowe. Taki krajobraz odnajdujemy w okolicach wieży, na Śmieciu, gdzie przed II wojną była, licząca kilkanaście gospodarstw, wieś, a w czasach działalności miejscowego PGR-u budynki inwentarskie. Wśród zarośli bzów, dębów i klonów zachowały się stare, owocujące do dziś jabłonie.

Nawiązując do historii tego miejsca w ramach projektu „Park dla ludzi ? ludzie dla Parku” posadzono tu sad tradycyjnych odmian drzew owocowych, wzbogacając w ten sposób bioróżnorodność i krajobraz tego obszaru. Wybierając odmiany jabłoni, gruszy, śliw i wiśni kierowano się takimi kryteriami jak mrozoodporność, odporność na choroby oraz pochodzenie i przydatność owoców do przetwórstwa.

Jesienią 2009 roku posadzono 21 drzewka sprowadzone z Gruczna i Wandzina, gdzie znajdują się renomowane szkółki drzew owocowych tradycyjnych odmian. Mimo ostrej zimy przezimowały wszystkie. Jesienią 2010 dosadzono 12 nowych drzewek zakupionych z funduszu nagrody Fundacji Yves Rocher i Instytutu Francuskiego przyznanej koordynatorce projektu w konkursie „Ziemia Planeta Kobiet”. Wśród drzewek posadzonych w nowym sadzie starych odmian rosną między innymi jabłonie: Antonówka, Reneta Szara, Reneta Złota, Sztetyna Zielona, Kosztela, Landsberska, Kronselska, Grochówka, śliwy; Węgierka Zwykła, Mirabelka z Nancy oraz wiśnie i grusze.

W przyszłości owoce tych drzew staną się być może surowcem do wyrobu produktów lokalnych takich jak: kompoty, dżemy, soki i nalewki.

Warsztaty „Turystyka z przyrodą w tle”

Warsztaty dla osób zajmujących się turystyką w gminie Stepnica były okazją do spotkania się tych wszystkich, którzy zainteresowani są wykorzystaniem walorów przyrodniczych i krajobrazowych w swojej działalności. Warsztaty zatytułowano „Turystyka z przyrodą w tle” i zaplanowano w dwu edycjach: wiosennej oraz jesiennej, aby na początku stworzyć możliwość wykorzystania wiedzy i doświadczeń w tradycyjnym sezonie turystycznym, a następnie podzielić się refleksjami o szansach tworzenia ciekawych ofert turystycznych w oparciu o bogactwo natury na wybrzeżu Zalewu Szczecińskiego.

Pierwszą część warsztatów ” Turystyka z przyroda w tle” zaplanowano na dzień 24 maja 2010 roku.

Drugie spotkanie odbyło się 3 listopada 2010 roku, tym razem do przedstawienia prezentacji zaproszono Kazimierza Olszanowskiego reprezentującego RDOŚ i Artura Furdynę z Towarzystwa Przyjaciół Rzek Iny i Gowienicy.

Niezwykle ciekawe prezentacje uświadomiły uczestnikom istnienie atrakcji przyrodniczych tyleż unikatowych, co nieznanych i niedocenianych, takich które zaciekawią nawet najbardziej wybrednych ekoturystów. Zachwycający teatr przyrody w późnojesiennej scenerii, kiedy wydawać by się mogło, że nic już się nie dzieje, to tarło troci w Gowienicy i jej dopływach. Prezentacja multimedialna była zaproszeniem do wyprawy w plener.

Pobierz prezentację „Niedoceniane walory Gminy Stepnica”

Efektem wspólnego udziału w warsztatach w ramach projektu „Park dla ludzi ? ludzie dla Parku” jest folder promujący atrakcje i bazę turystyczną gminy Stepnica należącą do uczestników warsztatów. Powstał z inicjatywy Stowarzyszenia, a sfinansowany został wspólnie: z nagrody przyznanej przez Yves Rocher w konkursie „Ziemia Planeta Kobiet” koordynatorowi projektu Małgorzacie Torbé oraz przez uczestników projektu.

Promocja projektu „Park dla ludzi – ludzie dla Parku”

Osobą odpowiedzialną za promocję projektu jest Małgorzata Torbé autorka informacji o realizacji projektu na stronie internetowej Stowarzyszenia na Rzecz Wybrzeża, w prasie i Polskim Radiu Szczecin.

Pobierz prezentację „Promocja Projektu”

Wsparcie udzielone przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię poprzez dofinansowanie ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego, a także ze środków budżetu Rzeczpospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych